Thuế
Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và các mô hình kinh doanh xuyên biên giới đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với công tác quản lý thuế. Trong khi đó, yêu cầu cải thiện môi trường đầu tư, bảo vệ quyền tài sản và bảo đảm quyền riêng tư của người dân ngày càng được đặt ra cao hơn. Điều này khiến quản lý thuế hiện đại không còn đơn thuần là bài toán thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước mà đã trở thành một phần của chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Khu vực hộ kinh doanh đang trở thành trọng tâm điều chỉnh chính sách trong tiến trình hoàn thiện hệ thống pháp luật thuế tại Việt Nam. Khu vực này có số lượng chủ thể lớn, phân bố rộng, đóng góp đáng kể vào lưu thông hàng hóa và dịch vụ, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức trong quản lý thuế. Những thay đổi gần đây, bao gồm việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu chịu thuế lên khoảng 1 tỉ đồng/năm và việc không còn áp dụng cơ chế thuế khoán theo phương thức truyền thống, cho thấy định hướng chuyển dịch sang một mô hình quản lý minh bạch hơn, dựa trên dữ liệu và nghĩa vụ tự kê khai của người nộp thuế.
Chế độ thuế Thu nhập Doanh nghiệp (TNDN) và Thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN) áp dụng cho các hoạt động tổ chức lại doanh nghiệp tại Việt Nam, bao gồm sáp nhập, hợp nhất, chia tách, và chuyển đổi loại hình. Vấn đề thuế trong các giao dịch M&A là một thách thức không nhỏ với các doanh nghiệp dù đứng ở vị thế bên bán hay bên mua.
Giao dịch “chuyển nhượng nhà xưởng trong khu công nghiệp” trong đa số trường hợp bị cơ quan thuế coi là thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, ngay cả khi hợp đồng ghi nhận “chỉ chuyển nhượng nhà xưởng” – Tài sản gắn liền với đất mà không ghi nhận giao dịch là chuyển nhượng nhà/công trình gắn liền với đất hoặc tài sản gắn liền với đất. Việc này cho thấy, giao dịch này vẫn chưa được hiểu và thống nhất trong cách thực hiện giữa các bên có liên quan vô hình trung đã tạo nên những rủi ro cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển nhượng.
Bức tranh thuế đối với dịch vụ điện toán đám mây (cloud computing) cung cấp xuyên biên giới đang thay đổi mạnh mẽ tại Việt Nam. Từ giữa năm 2025, Việt Nam đã chuyển hướng rõ rệt sang nguyên tắc đánh thuế theo nơi tiêu dùng, đồng thời tăng cường quản lý với các dịch vụ số thông qua hai cơ chế: (1) Nhà cung cấp nước ngoài tự đăng ký – kê khai – nộp thuế trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế; và (2) khấu trừ, nộp thay bởi bên mua, nền tảng số hoặc tổ chức trung gian thanh toán tại Việt Nam.
Thanh tra thuế là hoạt động đánh giá sự tuân thủ quy định pháp luật về thuế của người nộp thuế, giúp cơ quan thuế xác định hành vi vi phạm. Đây là trách nhiệm bắt buộc của doanh nghiệp, vì thế việc khắc phục sai sót về hồ sơ, hóa đơn và kê khai thuế không chỉ giúp tránh bị truy thu, phạt mà còn nâng cao uy tín, ổn định hoạt động kinh doanh. Khi tiến hành thanh tra thuế tại doanh nghiệp, cơ quan quản lý đã chỉ ra hàng loạt sai sót phổ biến đối với các loại thuế như Thuế Giá trị gia tăng (GTGT), Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế nhà thầu. Những lỗi thường gặp như kê khai hóa đơn không hợp lệ, chi phí không được trừ, không khấu trừ thuế phải nộp và nhiều sai sót khác, dẫn tới truy thu thuế lớn cùng phạt tiền. Trong bài viết này chúng tôi sẽ làm rõ các sai sót này, đồng thời đề xuất khuyến nghị giúp doanh nghiệp khắc phục và phòng tránh các lỗi tương tự trong hoạt động kinh doanh.
Hoạt động tách doanh nghiệp kéo theo hàng loạt thủ tục và vướng mắc về thuế, từ thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho đến việc xử lý chuyển lỗ, chi phí lãi vay… Vụ việc Vinpearl tách Vinpearl Cửa Hội thành một doanh nghiệp độc lập là một ví dụ điển hình cho thấy những vướng mắc phức tạp về thuế cần tháo gỡ khi tiến hành hoạt động này.
Theo quy định doanh nghiệp có trách nhiệm khai và nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thay cho NLĐ đối với khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công mà doanh nghiệp chi trả. Do đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng để tuân thủ Luật Thuế TNCN sửa đổi 2025 đã được thông qua ngày 10/12/2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 (Luật Thuế TNCN sửa đổi). Riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú thì được áp dụng từ kỳ tính thuế ngay đầu năm 2026. Trong phạm vi bài viết, chúng tôi chia sẻ một số nội dung sửa đổi đáng chú ý của Luật này có ảnh hưởng tới hoạt động của doanh nghiệp và một số giải pháp cần thực hiện để tuân thủ tốt khung pháp lý đã được điều chỉnh này.
Theo quy định của Luật Quản lý thuế, trước khi nộp hồ sơ giải thể, doanh nghiệp phải được cơ quan thuế ban hành thông báo xác nhận doanh nghiệp đã thực hiện các thủ tục về thuế và hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế theo quy định. Thực tế thực hiện, doanh nghiệp vẫn gặp không ít khó khăn khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành thủ tục này. Trong một số trường hợp cơ quan thuế triển khai thực hiện công tác kiểm tra thuế tại trụ sở của doanh nghiệp tại thời điểm đang làm thủ tục giải thể. Đây là một trong những nguyên dân dẫn đến chậm trễ các thủ tục giải thể doanh nghiệp tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Trong dòng chảy cải cách chính sách thuế của Việt Nam để ứng phó với chuyển động nhanh chóng của nền kinh tế Việt Nam, Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày (Nghị định 320) ra đời như một “mắt xích” quan trọng hoàn thiện kiến trúc pháp lý về thuế thu nhập doanh nghiệp. Không chỉ dừng lại ở vai trò hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, Nghị định này còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoạt động quản lý thuế, khi thay thế các khuôn khổ hướng dẫn cũ như Nghị định 218/2013/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn khác. Nghị định 320 được ban hành và có hiệu lực từ ngày 15/12/2025.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa và thương mại xuyên biên giới phát triển mạnh, chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu trong quản trị công tại Việt Nam. Luật Quản lý thuế 2025 đã được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 trên tinh thần đổi mới toàn diện hoạt động quản lý thuế. Các quy định mới được kỳ vọng sẽ giúp Nhà nước chống thất thu thuế, thực hiện yêu cầu quản lý minh bạch, hiện đại, tiệm cận chuẩn quốc tế. Đồng thời các quy định này có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, tối ưu thời gian khai nộp hồ sơ thuế, tạo thuận lợi mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Việc điều chỉnh chính sách thuế dành cho hộ, cá nhân kinh doanh luôn là bài toán cân não đối với người làm chính sách: phải bảo đảm công bằng, tránh tạo gánh nặng cho nhóm dễ tổn thương, đồng thời không làm xói mòn nguồn thu bền vững cho ngân sách. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình minh bạch hóa thuế, hiện đại hóa quản lý và khuyến khích số hóa, đã nâng ngưỡng miễn thuế cho hộ kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm được xem là một bước nhượng bộ nhằm giảm áp lực tài chính, khuyến khích hợp thức hóa hoạt động và tạo dư địa để hộ kinh doanh tái đầu tư . Tuy nhiên, sự “đơn giản hóa” bằng một con số chung đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn cần thảo luận. Ngưỡng 500 triệu đồng nếu áp dụng một cách “cơ học” có phù hợp với đặc thù ngành nghề, cấu trúc hộ gia đình và chênh lệch vùng miền, hay cần các cơ chế bổ trợ để chính sách đạt hiệu quả mong muốn?
-
-
