Thuế
Trong nhiều năm, khi nhắc đến các hiệp định tránh đánh thuế hai lần (Double Taxation Agreements – DTA), phần lớn doanh nghiệp thường nghĩ ngay đến một lợi ích rất cụ thể: làm thế nào để được miễn, giảm thuế hoặc tránh bị đánh thuế hai lần đối với cùng một khoản thu nhập. Cách tiếp cận đó không sai, nhưng ngày càng trở nên quá hẹp. Trong bối cảnh dòng vốn, dữ liệu và lợi nhuận dịch chuyển xuyên biên giới với quy mô chưa từng có, những tranh chấp thuế quốc tế hiện nay không còn chủ yếu xuất phát từ việc doanh nghiệp cố tình trốn tránh nghĩa vụ thuế, mà nhiều hơn từ sự khác biệt trong cách các quốc gia xác định quyền đánh thuế, diễn giải cùng một điều khoản của Hiệp định hoặc đánh giá bản chất của cùng một giao dịch.
Trong cuộc cạnh tranh thu hút và giữ chân nhân sự, doanh nghiệp ngày càng chuyển trọng tâm từ tiền lương sang các chính sách phúc lợi. Hỗ trợ học phí cho con người lao động là một trong những chính sách được áp dụng khá phổ biến, đặc biệt tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc sử dụng nhiều lao động chất lượng cao. Từ góc độ quản trị, đây được xem là một khoản đầu tư nhằm nâng cao khả năng giữ chân nhân tài. Tuy nhiên, từ góc độ thuế, câu chuyện lại không đơn giản như vậy.
Một trong những nghịch lý đáng chú ý trong quản trị thuế hiện nay là một giao dịch có thể hoàn toàn có thật nhưng vẫn trở thành đối tượng rà soát khi nhà cung cấp bị phát hiện mua bán trái phép hóa đơn. Ngược lại, việc một doanh nghiệp bị điều tra về hóa đơn cũng không đồng nghĩa mọi khách hàng của họ đều vi phạm pháp luật.
Đối với nhiều doanh nghiệp, việc cổ đông hoặc thành viên góp vốn tạm thời cho công ty vay tiền để giải quyết nhu cầu thanh khoản là một quyết định tài chính khá bình thường. Khi cần thanh toán khoản nợ đến hạn, giải chấp tài sản tại ngân hàng hoặc xử lý thiếu hụt dòng tiền ngắn hạn, nguồn vốn từ chính cổ đông thường nhanh hơn, linh hoạt hơn và ít tốn kém hơn so với vay từ tổ chức tín dụng. Không ít trường hợp, các bên còn thống nhất mức lãi suất 0%.
Một Trưởng Văn phòng đại diện ("VPĐD") của thương nhân nước ngoài có thể bị tạm hoãn xuất cảnh vì khoản nợ thuế của chính VPĐD hay không? Câu hỏi tưởng như chỉ liên quan đến kỹ thuật áp dụng pháp luật này lại đặt ra một vấn đề lớn hơn: liệu doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài có thể dự báo chính xác những rủi ro pháp lý mà họ phải đối mặt hay không.
Một công văn mới đây của cơ quan thuế liên quan đến doanh nghiệp như chỉ giải quyết một vướng mắc kỹ thuật về chi phí lãi vay đối với doanh nghiệp BOT. Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn, vụ việc này lại phản ánh một câu hỏi chính sách quan trọng đang được đặt ra không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều quốc gia trên thế giới: làm thế nào để chống chuyển giá hiệu quả mà không vô tình tạo thêm gánh nặng tuân thủ đối với những doanh nghiệp không có mục đích chuyển giá?
Nếu như trước đây cơ quan thuế của mỗi quốc gia chủ yếu chỉ nhìn thấy phần hoạt động của doanh nghiệp diễn ra trong phạm vi lãnh thổ của mình thì ngày nay, thông qua các cơ chế trao đổi thông tin quốc tế, cơ quan thuế ngày càng có khả năng tiếp cận bức tranh tổng thể về doanh thu, lợi nhuận và nghĩa vụ thuế của các tập đoàn đa quốc gia trên phạm vi toàn cầu.
Không ít doanh nghiệp từng cho rằng "thu hộ, chi hộ" chỉ là một nghiệp vụ kế toán đơn giản. Tiền doanh nghiệp thu được rồi chuyển lại cho bên thứ ba thì đương nhiên không phải doanh thu. Tuy nhiên, thực tiễn quản lý thuế lại cho thấy câu chuyện không đơn giản như vậy.
Một văn bản hướng dẫn thuế vừa được ban hành có thể tạo ra tác động lớn hơn nhiều so với phạm vi kỹ thuật của chính sách thuế. Công văn số 3896/CT-CS ngày 11-6-2026 của Cục Thuế đã chính thức khẳng định rằng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), nếu đáp ứng điều kiện của doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong ba năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu như doanh nghiệp trong nước .
Sau hơn 5 năm thực hiện Nghị định 132/2020/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết (Nghị định 132), Bộ Tài chính đang trình Chính phủ một dự thảo nghị định mới nhằm thay thế toàn bộ nghị định hiện hành . Nếu nhìn bề ngoài, đây có thể được xem là một động thái mang tính kỹ thuật để đồng bộ với Luật Quản lý thuế 2025 và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025. Tuy nhiên, khi đi sâu vào nội dung dự thảo, có thể nhận thấy những thay đổi lần này phản ánh một xu hướng lớn hơn: Việt Nam đang từng bước chuyển từ mô hình kiểm soát giao dịch liên kết truyền thống sang mô hình quản lý rủi ro thuế dựa trên dữ liệu, đồng thời tiếp cận sâu hơn với các chuẩn mực chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS) của OECD.
Không nhiều nội dung pháp lý khiến doanh nghiệp vừa quen thuộc vừa dễ mắc sai sót như thời điểm xuất hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT). Hầu hết doanh nghiệp đều hiểu rằng bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ thì phải xuất hóa đơn. Tuy nhiên, xác định chính xác “khi nào phải xuất hóa đơn” lại là câu chuyện hoàn toàn khác.
Hiện nay, hóa đơn điện tử được xem là một trong những thành công lớn nhất của quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế tại Việt Nam. Hệ thống hóa đơn điện tử không chỉ giúp cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả giám sát, chống thất thu ngân sách mà còn giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, giảm thủ tục hành chính và tăng tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.
-
-
