Thị trường vốn tư nhân Việt Nam trong bối cảnh thay đổi mạnh mẽ của năm 2026

Năm 2026 có thể được xem là một trong những năm bản lề của nền kinh tế Việt Nam. Trong khi nhiều nền kinh tế trên thế giới vẫn đang đối mặt với những bất định từ xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, lãi suất cao kéo dài và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam lại bước vào giai đoạn phát triển mới với tham vọng tăng trưởng cao, cải cách thể chế sâu rộng và mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

Trong bối cảnh đó, năm 2026 không đơn thuần là một năm phục hồi của thị trường vốn tư nhân mà có thể là điểm khởi đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Điểm đáng chú ý là những thay đổi đang diễn ra không chỉ ở khu vực kinh tế thực mà còn xuất hiện mạnh mẽ trong lĩnh vực tài chính và thị trường vốn. Nếu giai đoạn trước đây, hệ thống ngân hàng đóng vai trò gần như tuyệt đối trong việc cung cấp nguồn vốn cho nền kinh tế thì hiện nay, yêu cầu phát triển đang đặt ra nhu cầu xây dựng một cấu trúc tài chính cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn và đặc biệt là thị trường vốn tư nhân (private capital market) phải đảm nhận vai trò ngày càng lớn.

Báo cáo Vietnam Innovation & Private Capital Report 2026[1] cho thấy tổng nhu cầu đầu tư hàng năm của Việt Nam được dự báo tăng từ khoảng 160 tỉ đô la Mỹ hiện nay lên khoảng 270 tỉ đô la Mỹ vào năm 2030 và có thể đạt 500 tỉ đô la Mỹ vào năm 2045. Trong khi đó, tín dụng ngân hàng hiện đã vượt mức 140% GDP, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á, khiến dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều. Điều này tạo ra khoảng trống vốn rất lớn mà các kênh huy động vốn ngoài ngân hàng, bao gồm thị trường vốn công khai và thị trường vốn tư nhân, phải tham gia lấp đầy.

Trong bối cảnh đó, năm 2026 không đơn thuần là một năm phục hồi của thị trường vốn tư nhân mà có thể là điểm khởi đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Sự trở lại mạnh mẽ của dòng vốn tư nhân

Sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài từ năm 2022 đến năm 2024 do ảnh hưởng của lãi suất toàn cầu tăng cao, hoạt động thoái vốn khó khăn và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư, thị trường vốn tư nhân Việt Nam đã ghi nhận sự phục hồi đáng kể trong năm 2025.

Theo số liệu từ NIC[2] và VPCA[3], tổng giá trị đầu tư vốn tư nhân vào Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 4,5 tỉ đô la Mỹ thông qua 149 thương vụ, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Trong đó, vốn đầu tư tư nhân (private equity - PE) đạt gần 4 tỉ đô la Mỹ, thiết lập kỷ lục mới của thị trường. Vốn đầu tư mạo hiểm (venture capital - VC) đạt khoảng 509 triệu đô la Mỹ, tăng 28% so với năm trước.

Con số này có ý nghĩa đặc biệt nếu đặt trong bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu vẫn chưa hoàn toàn phục hồi. Điều đó cho thấy Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ ba yếu tố quan trọng.

Thứ nhất là tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định. Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á.

Thứ hai là quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang tiếp tục diễn ra. Nhiều tập đoàn đa quốc gia lựa chọn Việt Nam như một trung tâm sản xuất mới trong chiến lược đa dạng hóa địa điểm đầu tư.

Thứ ba là triển vọng cải cách thể chế ngày càng rõ nét, giúp giảm bớt các rủi ro dài hạn đối với nhà đầu tư.

Đáng chú ý hơn, số lượng nhà đầu tư quốc tế tham gia các thương vụ PE tại Việt Nam trong năm 2025 đã tăng hơn gấp đôi, lên mức cao nhất trong gần một thập niên[4]. Các quỹ đầu tư đến từ Mỹ và châu Âu quay trở lại mạnh mẽ sau giai đoạn quan sát kéo dài. Điều này phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn của các nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam.

Tác động của các cải cách thể chế năm 2026

Một trong những động lực quan trọng nhất của thị trường vốn tư nhân năm 2026 không nằm ở bản thân các quỹ đầu tư mà đến từ các cải cách đang diễn ra trên thị trường vốn nói chung.

Trong vài năm qua, Việt Nam đã thực hiện hàng loạt thay đổi mang tính nền tảng như vận hành hệ thống giao dịch KRX, rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết, xóa bỏ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư nước ngoài, tăng cường chuẩn mực quản trị doanh nghiệp và chuẩn bị áp dụng IFRS đối với nhiều doanh nghiệp từ năm 2026.           
Đối với các quỹ đầu tư tư nhân, những thay đổi này đặc biệt quan trọng bởi chúng tác động trực tiếp đến vấn đề mà các quỹ luôn quan tâm nhất: cơ chế thoái vốn.

Trong nhiều năm, một trong những hạn chế lớn nhất của thị trường PE và VC Việt Nam là thiếu các kênh thoái vốn hiệu quả. Các thương vụ bán lại cho nhà đầu tư chiến lược hoặc IPO thường mất nhiều thời gian và gặp không ít trở ngại về thủ tục.

Tuy nhiên, năm 2026 được kỳ vọng sẽ đánh dấu sự thay đổi đáng kể. Báo cáo của BCG dự báo thị trường IPO Việt Nam có thể ghi nhận quy mô từ 3-5 tỉ đô la Mỹ trong giai đoạn 2026-2027, mức cao nhất trong gần một thập niên. Danh sách các doanh nghiệp tiềm năng IPO ngày càng đa dạng, từ công nghệ tài chính, tiêu dùng, bán lẻ cho đến dịch vụ tài chính.

Một thị trường IPO sôi động hơn đồng nghĩa với việc các quỹ PE và VC có thêm lựa chọn để hiện thực hóa lợi nhuận đầu tư. Đây chính là yếu tố có thể kích hoạt một vòng quay vốn mới trong hệ sinh thái đầu tư tư nhân.

Trí tuệ nhân tạo và công nghệ trở thành tâm điểm

Nếu nhìn vào cơ cấu đầu tư những năm gần đây, có thể nhận thấy sự dịch chuyển đáng kể trong khẩu vị của các quỹ đầu tư. Thay vì ưu tiên các mô hình tăng trưởng bằng mọi giá như giai đoạn trước, các nhà đầu tư hiện tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp sở hữu công nghệ lõi, mô hình kinh doanh bền vững và khả năng tạo dòng tiền rõ ràng. Đặc biệt, lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như một điểm sáng mới của thị trường.

Theo báo cáo của NIC và VPCA, vốn đầu tư vào AI tại Việt Nam đã tăng gấp 13 lần trong giai đoạn 2023-2025, phản ánh niềm tin ngày càng lớn của các quỹ đầu tư đối với năng lực công nghệ và nguồn nhân lực AI của Việt Nam. Bên cạnh AI, các lĩnh vực như y tế, công nghệ khí hậu, bán lẻ và tiêu dùng thiết yếu cũng ghi nhận sự gia tăng đáng kể về dòng vốn.

Điều này tương đối phù hợp với định hướng phát triển của Chính phủ trong giai đoạn mới, khi công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, bán dẫn, AI và chuyển đổi số được xác định là các động lực tăng trưởng chiến lược. Sự đồng thuận giữa định hướng chính sách quốc gia và chiến lược đầu tư của khu vực tư nhân đang tạo ra môi trường thuận lợi để hình thành những doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn trong tương lai.

Mặc dù triển vọng tích cực, thị trường vốn tư nhân Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.

Trung tâm Tài chính Quốc tế và cơ hội thu hút vốn toàn cầu

Một diễn biến đáng chú ý khác trong năm 2026 là việc Việt Nam chính thức thúc đẩy mô hình Trung tâm Tài chính Quốc tế (VIFC) tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Mặc dù còn cần thời gian để đánh giá hiệu quả thực tế, nhưng việc xây dựng một trung tâm tài chính với các cơ chế thử nghiệm (sandbox), ưu đãi thuế, cơ chế giải quyết tranh chấp chuyên biệt và khả năng kết nối với các thị trường quốc tế có thể tạo ra tác động đáng kể đối với thị trường vốn tư nhân. Đối với các quỹ đầu tư quốc tế, môi trường pháp lý minh bạch và khả năng tiếp cận các công cụ tài chính hiện đại thường quan trọng không kém các yếu tố kinh tế vĩ mô.

Nếu được triển khai hiệu quả, VIFC có thể giúp Việt Nam thu hút thêm các quỹ đầu tư chuyên biệt trong các lĩnh vực như fintech, công nghệ khí hậu, tài sản số, quản lý tài sản và đầu tư mạo hiểm. Về dài hạn, điều này không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn kéo theo tri thức quản lý, kinh nghiệm vận hành và mạng lưới kết nối quốc tế cho hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam.

Những thách thức vẫn còn hiện hữu

Mặc dù triển vọng tích cực, thị trường vốn tư nhân Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.

Thứ nhất là chất lượng doanh nghiệp mục tiêu đầu tư chưa đồng đều. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được các yêu cầu về quản trị doanh nghiệp, minh bạch tài chính và hệ thống kiểm soát nội bộ mà các quỹ đầu tư quốc tế mong muốn.

Thứ hai là khung pháp lý cho hoạt động đầu tư tư nhân vẫn còn một số điểm cần hoàn thiện, đặc biệt liên quan đến cơ chế thoái vốn, giao dịch cổ phần, đầu tư xuyên biên giới và xử lý tranh chấp.

Thứ ba là sự cạnh tranh ngày càng lớn giữa các quốc gia trong khu vực. Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Singapore đều đang triển khai các chương trình thu hút vốn đầu tư với quy mô lớn và chính sách ưu đãi hấp dẫn.

Ngoài ra, các yếu tố bên ngoài như lãi suất quốc tế, căng thẳng thương mại toàn cầu hoặc suy giảm kinh tế tại các thị trường lớn vẫn có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.

Triển vọng cho một chu kỳ tăng trưởng mới

Nhìn tổng thể, năm 2026 đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho thị trường vốn tư nhân Việt Nam. Khác với những chu kỳ tăng trưởng trước đây vốn chủ yếu dựa trên kỳ vọng tăng trưởng kinh tế, chu kỳ hiện nay được hỗ trợ đồng thời bởi nhiều yếu tố nền tảng hơn, bao gồm cải cách thể chế, nâng cấp thị trường vốn, áp dụng các chuẩn mực quản trị quốc tế, sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nhu cầu vốn khổng lồ của nền kinh tế.

Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, nhu cầu huy động và phân bổ nguồn lực hiệu quả sẽ trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất. Trong bối cảnh đó, thị trường vốn tư nhân không chỉ đơn thuần là nơi cung cấp vốn cho doanh nghiệp mà còn là cơ chế giúp chuyển hóa các ý tưởng đổi mới sáng tạo thành các doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Sự phục hồi mạnh mẽ của năm 2025 có thể mới chỉ là bước khởi đầu. Nếu các cải cách hiện nay tiếp tục được triển khai hiệu quả và nhất quán, giai đoạn 2026-2030 hoàn toàn có thể trở thành thời kỳ tăng trưởng mạnh nhất của thị trường vốn tư nhân Việt Nam kể từ khi thị trường này hình thành. Khi đó, Việt Nam sẽ không chỉ là điểm đến của dòng vốn quốc tế mà còn có cơ hội trở thành một trong những trung tâm đầu tư đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực Đông Nam Á.