Thị trường bảo hiểm Việt Nam ngày càng phát triển và cạnh tranh gay gắt, các doanh nghiệp bảo hiểm không ngừng tìm cách để khẳng định vị thế và thu hút khách hàng. Tuy nhiên, không phải mọi chiến lược cạnh tranh đều được thực hiện một cách minh bạch và tuân thủ pháp luật. Vụ việc Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ FWD Việt Nam (FWD Vietnam) bị Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (UBCTQG) xử phạt do hành vi cạnh tranh không lành mạnh là một “case study” đáng chú ý để các doanh nghiệp Việt Nam phòng tránh các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh. Vụ việc của FWD Việt Nam cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật cạnh tranh trong tương quan của việc xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh giữa các doanh nghiệp.
Vụ việc FWD Việt Nam bị Ủy ban cạnh tranh quốc gia xử phạt
Theo Quyết định số 525/QĐ-CT của UBCTQG, FWD Vietnam đã bị UBCTQG xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt 200 triệu đồng vì hành vi cạnh tranh không lành mạnh[1]. Cụ thể, công ty này đã đăng tải thông tin gây nhầm lẫn trên trang Facebook chính thức, bao gồm các tuyên bố như:
- "Thương hiệu số 1 về trải nghiệm khách hàng 4 năm liên tục trong ngành bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam."
- "Công ty bảo hiểm với danh mục loại trừ ít nhất thị trường."
- "100% thanh toán không dùng tiền mặt và không hồ sơ giấy."
- "Công ty bảo hiểm đầu tiên phân phối qua kênh thương mại điện tử."
- "Mạng lưới phân phối đa dạng và rộng nhất Việt Nam."
Những thông tin này, theo đánh giá của UBCTQG là không chính xác và không có cơ sở thực tế, gây nhầm lẫn cho khách hàng. Hành vi này vi phạm Điều 45, khoản 5, điểm a của Luật Cạnh tranh 2018, quy định cấm các doanh nghiệp đưa thông tin sai lệch để lôi kéo khách hàng bất chính.
Hành vi của FWD Việt Nam không chỉ ảnh hưởng đến quyết định của người tiêu dùng mà còn làm tổn hại đến uy tín của các đối thủ cạnh tranh khác trên thị trường. Đặc biệt, việc sử dụng mạng xã hội – một nền tảng có sức lan tỏa mạnh mẽ – đã khuếch đại phạm vi tác động của thông tin sai lệch, khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn.
Mức phạt và biện pháp khắc phục
Ngoài khoản tiền phạt 200 triệu đồng – mức thấp nhất trong khung phạt từ 200 triệu đến 400 triệu đồng theo Nghị định 75/2019/NĐ-CP ngày 26/09/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh, FWD Việt Nam còn bị yêu cầu thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Cụ thể, công ty phải công khai sửa chữa các thông tin gây nhầm lẫn trên trang Facebook của mình để khôi phục sự thật và giảm thiểu tác động tiêu cực.
UBCTQG đã xem xét các tình tiết giảm nhẹ khi áp dụng mức phạt này, bao gồm: (i) FWD chủ động ngừng hành vi vi phạm và hợp tác với cơ quan điều tra; (ii) Đây là lần đầu tiên công ty vi phạm quy định về cạnh tranh không lành mạnh; (iii) Công ty tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi và hỗ trợ tích cực trong quá trình điều tra.
Quyết định xử phạt của UBCTQG không chỉ nhằm răn đe FWD Việt Nam mà còn gửi thông điệp mạnh mẽ đến các doanh nghiệp khác về việc tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật cạnh tranh, đặc biệt việc quảng cáo dịch vụ, sản phẩm đến người tiêu dùng trên các nền tảng mạng xã hội.
Xem xét hành vi cạnh tranh không lành mạnh của FWD Việt Nam
Hành vi cạnh tranh không lành mạnh được định nghĩa là các hoạt động vi phạm pháp luật cạnh tranh, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh công bằng và quyền lợi của người tiêu dùng. Trong trường hợp của FWD Việt Nam, hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn vi phạm rõ ràng quy định tại khoản 5, điểm a, Điều 45 của Luật Cạnh tranh 2018.
Thông tin gây nhầm lẫn là gì?
Thông tin gây nhầm lẫn là những thông tin không chính xác, thiếu cơ sở thực tế hoặc phóng đại quá mức so với chính dịch vụ/hàng hóa đó trên thực tế, khiến khách hàng hiểu sai về sản phẩm, dịch vụ hoặc vị thế của doanh nghiệp. Trong vụ việc này, các tuyên bố của FWD Việt Nam như "Thương hiệu số 1 về trải nghiệm khách hàng" hay "danh mục loại trừ ít nhất thị trường" không được chứng minh bằng dữ liệu cụ thể từ các tổ chức độc lập hoặc khảo sát đáng tin cậy. Điều này có thể khiến khách hàng tin rằng FWD vượt trội hơn các đối thủ, trong khi thực tế có thể không đúng như những tuyên bố của FWD Việt Nam trên trang thông tin facebook của công ty.
Tác động của hành vi này
Hành vi của FWD Việt Nam có thể gây ra các hệ quả như sau:
Thứ nhất, hành vi này có ảnh hưởng đến người tiêu dùng
Khách hàng có thể đưa ra quyết định mua bảo hiểm, sử dụng dịch vụ dựa trên thông tin sai lệch, dẫn đến rủi ro khi quyền lợi không được đảm bảo như quảng cáo.
Thứ hai, hành vi này gây tổn hại đến đối thủ cạnh tranh
Các công ty bảo hiểm khác có thể bị mất khách hàng một cách không công bằng do thông tin sai lệch từ FWD Việt Nam do hành vi này có thể/rất có thể lôi kéo một lượng khách hàng sử dụng dịch vụ của FWD vì tin vào những vượt trội do những quảng cáo của FDW Việt Nam gây ra.
Thứ ba, hành vi này có thể làm suy giảm lòng tin vào ngành bảo hiểm
Ngành bảo hiểm vốn dựa trên sự minh bạch và tin cậy, hành vi này có thể khiến người tiêu dùng mất niềm tin vào hoạt động quảng cáo của doanh nghiệp nói riêng và toàn bộ thị trường bảo hiểm nói chung vì những thông tin không đúng sự thật của nó.
Vai trò của mạng xã hội
Việc FWD Việt Nam sử dụng mạng xã hội để lan truyền thông tin sai lệch cho thấy sự nguy hiểm của việc lạm dụng các nền tảng số trong hoạt động cạnh tranh. Với hàng triệu người dùng và thậm chí hàng tỷ người tiêu dùng sử dụng các trang mạng xã hội để quyết định hành vi tiêu dùng của mình, việc thông tin trên mạng xã hội có thể lan tỏa nhanh chóng, gây ra tác động lớn trước khi được kiểm chứng hoặc xử lý bởi cơ quan có liên quan.
Nguồn: Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ FWD Việt Nam
Bài học cho các doanh nghiệp Việt Nam
Vụ việc của FWD mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp Việt Nam, không chỉ trong ngành bảo hiểm mà còn trong mọi lĩnh vực kinh doanh, đặc biệt là trong lĩnh vực cạnh tranh, nơi mà các doanh nghiệp thực hiện các hoạt động quảng bá, quảng cáo, marketing cho doanh nghiệp một cách mạnh mẽ. Với góc nhìn của mình, chúng tôi liệt kê dưới đây một số điểm quan trọng rút ra từ vụ việc của FWD Việt Nam với mong muốn doanh nghiệp chú ý và tuân thủ tốt để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc.
Tuân thủ pháp luật cạnh tranh là yếu tố sống còn
Luật Cạnh tranh 2018 được ban hành để đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các doanh nghiệp cần hiểu rõ và tuân thủ các quy định này trong mọi hoạt động của mình. Vi phạm pháp luật không chỉ dẫn đến xử phạt mà còn gây tổn hại lâu dài đến uy tín và thương hiệu mà doanh nghiệp phải mất rất nhiều thời gian, tiền bạc và nhân lực để xây dựng.
Đảm bảo thông tin quảng cáo chính xác và minh bạch
Trong thời đại số hóa, thông tin quảng cáo có sức ảnh hưởng lớn đến quyết định của khách hàng. Doanh nghiệp cần đảm bảo mọi tuyên bố đều có cơ sở thực tế, được kiểm chứng và không phóng đại quá mức. Một số lưu ý trong việc tự xưng là "số 1", “hàng đầu” và “top 1” trong lĩnh vực nào đó, doanh nghiệp cần có dữ liệu từ các nguồn uy tín để chứng minh không chỉ với khách hàng mà còn với cơ quan quản lý khi có yêu cầu.
Quản lý rủi ro trong chiến lược cạnh tranh
Các doanh nghiệp nên xây dựng đội ngũ pháp chế hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý để đánh giá rủi ro trong các chiến lược cạnh tranh. Điều này giúp phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi có thể vi phạm pháp luật. Đồng thời, việc cập nhật thường xuyên các quy định pháp luật mới, cụ thể là pháp luật cạnh tranh, quảng cáo là cần thiết để đảm bảo tuân thủ và phòng tránh các rủi ro khi thực hiện các hoạt động quảng bá sản phẩm, dịch vụ.
Hợp tác với cơ quan chức năng khi xảy ra vi phạm
Trong trường hợp doanh nghiệp để xảy ra hành vi vi phạm pháp luật, doanh nghiệp nên chủ động hợp tác với cơ quan chức năng, thừa nhận sai sót và thực hiện biện pháp khắc phục. Hành động này không chỉ giúp giảm nhẹ hình phạt mà còn thể hiện trách nhiệm và thiện chí của doanh nghiệp. Vụ việc của FWD là minh chứng khi công ty được hưởng mức phạt thấp nhất nhờ thái độ hợp tác, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền giảm thiểu tác động và khắc phục triệt để hành vi vi phạm của doanh nghiệp.
Xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh
Cạnh tranh lành mạnh không chỉ là việc tuân thủ pháp luật mà còn là tôn trọng đối thủ và khách hàng. Thay vì sử dụng chiêu trò không minh bạch, doanh nghiệp nên tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm khách hàng. Đây là con đường bền vững để phát triển và tạo dựng uy tín, thương hiệu lâu dài cho doanh nghiệp. Chỉ khi doanh nghiệp xem cạnh tranh lành mạnh là văn hóa, là đặc trưng của doanh nghiệp mình thì lúc đó thương hiệu, tên tuổi của doanh nghiệp mới định vị một cách sâu sắc và có giá trị với khách hàng của mình, những người quyết định đến sự tồn tại của doanh nghiệp.
Trong một thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc duy trì môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược cạnh tranh hợp pháp, hiệu quả và minh bạch để có thể xây dựng lòng tin với khách hàng và đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Chúng tôi hy vọng rằng, từ vụ việc của FWD Việt Nam, các doanh nghiệp sẽ nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của cạnh tranh lành mạnh để thực thi hoạt động kinh doanh một cách an toàn và bền vững.
[1] https://vcc.gov.vn/default.aspx?page=news&do=detail&category_id=e0904ba0-4694-4595-9f66-dc2df621842a&id=52ba2d1b-2233-41f5-80c2-85709aaf61ab, truy cập ngày 13/07/2025.
