Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp: Ai sẽ phải xây dựng phương án sử dụng lao động?

M&A (“Mergers & Acquisitions”, thuật ngữ tiếng Việt thông dụng là “Mua bán và Sáp nhập”) là hoạt động tập trung kinh tế đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Với đặc thù đến từ sự thay đổi sau khi hoàn tất giao dịch về quyền, nghĩa vụ của các doanh nghiệp trong trường hợp sáp nhập hay thay đổi cơ cấu sở hữu/kiểm soát doanh nghiệp mục tiêu trong trường hợp mua lại, hoạt động M&A cơ bản làm phát sinh/thay đổi/chấm dứt quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong các quan hệ pháp lý mà doanh nghiệp là một bên tham gia, bao gồm quan hệ lao động. Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp sẽ có kế hoạch sử dụng lao động và những chế độ, chính sách khác nhau dành cho người lao động. Do đó, khi có sự thay đổi về đối tượng tiếp nhận quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp hoặc thay đổi về cơ cấu sở hữu/kiểm soát doanh nghiệp mục tiêu, điều tất yếu có thể dẫn đến sự thay đổi về các kế hoạch sử dụng lao động và những chế độ, chính sách dành cho người lao động, có thể theo chiều hướng có lợi hoặc bất lợi. Để bảo vệ tốt nhất quyền lợi của người lao động, bên yếu thế hơn trong quan hệ lao động, Bộ luật Lao động 2019 đặt ra yêu cầu bắt buộc doanh nghiệp phải lập phương án sử dụng lao động trong một số hoạt động M&A nhất định, ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thật sự quan tâm đến quy định này, dẫn đến một số rủi ro và rắc rối cho chính các doanh nghiệp tham gia M&A.