Luật Đầu tư 2025 vừa có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 nhưng đã tiếp tục đứng trước một lần sửa đổi mới trong thời gian ngắn. Diễn biến này phản ánh yêu cầu nhanh chóng thể chế hóa những định hướng mới trong thu hút và quản lý đầu tư, đặc biệt là chuyển từ thu hút vốn đơn thuần sang lựa chọn dòng vốn có chất lượng, từ ưu đãi dựa trên điều kiện đầu vào sang cơ chế hỗ trợ gắn với kết quả thực tế, đồng thời tăng cường quản trị dự án trong suốt vòng đời.
Trong buổi trao đổi với Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV) ngày 25/09/2026, Luật sư Điều hành Nguyễn Văn Phúc, đại diện Công ty Luật TNHH HM&P (“HM&P”), đã chia sẻ về những điều chỉnh đáng chú ý của Dự thảo sửa đổi Luật Đầu tư 2025 lần thứ hai, đồng thời phân tích các vấn đề liên quan đến điều kiện tiếp cận thị trường, cơ chế ưu đãi và hỗ trợ đầu tư, phân quyền cho địa phương cũng như quyền lợi của các dự án đang hoạt động.
Luật sư Điều hành Nguyễn Văn Phúc, Công ty Luật TNHH HM&P
Vì sao Luật Đầu tư tiếp tục được sửa đổi?
Theo Luật sư Phúc, việc Luật Đầu tư 2025 tiếp tục được đề xuất sửa đổi trong thời gian ngắn chủ yếu xuất phát từ yêu cầu nhanh chóng thể chế hóa những định hướng mới về phát triển khu vực đầu tư nước ngoài. Chính sách đang chuyển từ thu hút vốn theo quy mô sang lựa chọn các dự án có chất lượng, từ ưu đãi dựa trên cam kết ban đầu sang hỗ trợ gắn với kết quả thực tế và tăng cường quản lý dự án trong suốt quá trình triển khai. Dự thảo vì vậy bổ sung nhiều cơ chế đáng chú ý, từ nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong một số ngành, nghề đến hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực, nghiên cứu và phát triển, cũng như các gói ưu đãi vượt trội dành cho dự án có tác động lớn.
Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu nhanh chóng thể chế hóa các định hướng mới, Luật sư Phúc cũng lưu ý đến chất lượng và tính ổn định của lần sửa đổi này. Luật sư Phúc chia sẻ:
“Yêu cầu cấp bách không nên trở thành lý do để bỏ qua chất lượng lập pháp. Vấn đề đáng quan tâm không phải chỉ là sửa luật lần thứ hai, mà là liệu lần sửa đổi này đã đủ chín để hạn chế khả năng phải tiếp tục sửa đổi trong thời gian ngắn hay chưa. Khi chính sách ưu đãi, thẩm quyền quyết định và điều khoản chuyển tiếp còn để ngỏ, việc đẩy nhanh tiến độ có thể tạo ra một vòng lặp: luật vừa ban hành đã phải sửa vì các vấn đề chưa được nhận diện đầy đủ.”
Mở rộng dư địa thu hút đầu tư nhưng cần cơ chế kiểm soát rõ ràng
Một trong những nội dung đáng chú ý của Dự thảo là đề xuất trao thêm sự chủ động cho Chính phủ trong việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Theo Luật sư Phúc, cơ chế này có thể giúp Việt Nam phản ứng linh hoạt hơn trước sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế, nhưng phạm vi thẩm quyền, tiêu chí lựa chọn ngành, nghề và điều kiện áp dụng phải được xác định rõ để tránh tình trạng một văn bản dưới luật trên thực tế làm thay đổi nội dung đã được quy định tại luật.
Cùng với đó, việc chuyển sang cơ chế ưu đãi, hỗ trợ dựa trên kết quả thực hiện cam kết cũng đòi hỏi các tiêu chí có thể đo lường được. Theo Luật sư Phúc, giá trị của dự án cần được đánh giá thông qua những kết quả thực tế như vốn đã giải ngân, công nghệ được chuyển giao, nguồn nhân lực được đào tạo, giá trị gia tăng trong nước và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng. Đối với các gói hỗ trợ vượt trội, tiêu chí cũng không nên chỉ dựa trên quy mô vốn mà cần xem xét thêm công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực và khả năng tạo tác động lan tỏa cho nền kinh tế.
Bảo đảm tính ổn định cho các dự án đang hoạt động
Bên cạnh các cơ chế mới, Luật sư Phúc cho rằng điều khoản chuyển tiếp là một trong những vấn đề quan trọng nhất của Dự thảo bởi có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của các dự án đã được cấp phép hoặc đang triển khai. Theo đó, các quy định mới không nên được áp dụng hồi tố theo hướng bất lợi đối với nhà đầu tư; đồng thời cần phân định rõ cách xử lý đối với dự án đang hưởng ưu đãi, dự án mở rộng hoặc trường hợp nhà đầu tư tự nguyện chuyển sang cơ chế hỗ trợ mới.
Đối với cơ chế ưu đãi theo kết quả, Dự thảo hiện được thiết kế chủ yếu cho các dự án được chấp thuận sau khi luật mới có hiệu lực. Luật sư Phúc nhận định:
“Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu bảo vệ quyền lợi đã được xác lập của nhà đầu tư; các dự án hiện hữu chỉ nên chịu những cam kết mới khi thực hiện phần đầu tư mở rộng, tự nguyện chuyển sang cơ chế mới hoặc nhận thêm ưu đãi, hỗ trợ sau thời điểm luật có hiệu lực.”
Kết thúc buổi trao đổi, Luật sư Phúc cho rằng điểm quan trọng của lần sửa đổi này không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm các cơ chế thu hút và hỗ trợ đầu tư, mà còn ở cách những cơ chế đó được thiết kế và thực thi trên thực tế. Việc xác định rõ điều kiện áp dụng, tiêu chí đánh giá, giới hạn hỗ trợ và cơ chế chuyển tiếp sẽ là nền tảng để các chính sách mới vừa phát huy hiệu quả trong thu hút dòng vốn chất lượng cao, vừa bảo đảm quyền lợi của các dự án đã và đang hoạt động tại Việt Nam.
Xem thêm: Vì sao Luật đầu tư tiếp tục được sửa đổi
