Việc rà soát và xử lý các mã số thuế tồn đọng đang được Việt Nam triển khai trên diện rộng nhằm làm rõ tình trạng hoạt động của doanh nghiệp, xử lý các hồ sơ chưa hoàn tất và nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ quản lý thuế. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn khi những nghĩa vụ thuế hoặc thông tin đăng ký từ nhiều năm trước có thể tiếp tục ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp ở thời điểm hiện tại.
Trong bài viết “Old records, new troubles: Vietnam’s tax clean-up catches taxpayers off guard” đăng tải trên trang The Straits Times vào ngày 18/10/2026, The Straits Times đã trao đổi với Luật sư Điều hành Nguyễn Văn Phúc, đại diện Công ty Luật TNHH HM&P (“HM&P”), về mục tiêu của chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” của Cục Thuế Việt Nam trong năm 2026, những tác động đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, cũng như yêu cầu bảo đảm tính chính xác và minh bạch của dữ liệu trong quá trình cải cách quản lý thuế tại Việt Nam.
Luật sư Điều hành Nguyễn Văn Phúc
Làm sạch dữ liệu không chỉ để xử lý các khoản thuế tồn đọng
Theo The Straits Times, hơn 600.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế hoặc không còn liên hệ được tại địa chỉ đăng ký. Chiến dịch được triển khai trên toàn quốc từ tháng 5/2026 nhằm xử lý các mã số thuế tồn đọng, đẩy nhanh việc chấm dứt hoạt động của các doanh nghiệp không còn tồn tại trên thực tế và từng bước số hóa hệ thống quản lý.
Luật sư Phúc cho rằng mục tiêu chính của chiến dịch không đơn thuần là thu hồi các khoản thuế còn thiếu. Quan trọng hơn, đây là quá trình chỉnh lý dữ liệu và xử lý những tình trạng pháp lý kéo dài gây khó khăn cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý. Việc phân loại rõ chủ thể còn hoạt động, đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục hay không còn tồn tại tại địa chỉ đăng ký cũng giúp giảm tình trạng doanh nghiệp đã rời thị trường trên thực tế nhưng vẫn tiếp tục tồn tại về mặt pháp lý và nghĩa vụ thuế. Luật sư Phúc chia sẻ:
“Yêu cầu này càng trở nên cần thiết khi phương thức quản lý thuế đang chuyển dần từ quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ sang khai thác dữ liệu, phân loại rủi ro và mức độ tuân thủ. Dữ liệu chính xác không chỉ phục vụ cơ quan thuế mà còn tạo điều kiện để phối hợp hiệu quả hơn với cơ quan đăng ký kinh doanh và các cơ quan liên quan.”
Doanh nghiệp nhỏ có thể chịu tác động rõ hơn từ các dữ liệu lịch sử
Bài viết cũng phản ánh nhiều trường hợp người nộp thuế chỉ phát hiện các nghĩa vụ còn tồn tại từ hoạt động kinh doanh trước đây khi bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Một số trường hợp khác còn liên quan đến việc thông tin cá nhân bị nghi ngờ sử dụng để đăng ký doanh nghiệp mà chính người đứng tên không biết. Những tình huống này cho thấy việc làm sạch dữ liệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng kiểm tra, giải trình và điều chỉnh thông tin của người nộp thuế.
Theo Luật sư Phúc, về dài hạn, việc xử lý các mã số thuế tồn đọng có thể giúp doanh nghiệp làm rõ tình trạng pháp lý, thuận lợi hơn khi chấm dứt hoặc khôi phục hoạt động. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ có thể chịu tác động rõ hơn nếu dữ liệu lịch sử chưa chính xác hoặc nghĩa vụ thuế khó xác định, bởi họ thường thiếu nguồn lực kế toán, pháp chế để xử lý. Vì vậy, điều đáng lo không nằm ở bản thân chiến dịch mà ở khả năng người kinh doanh phải mất nhiều thời gian giải trình, điều chỉnh thông tin và khó dự liệu đầy đủ chi phí, trách nhiệm pháp lý của mình.
Minh bạch thông tin để giảm rủi ro cho người nộp thuế
Đối với trường hợp tạm hoãn xuất cảnh do nghĩa vụ thuế, Luật sư Phúc lưu ý đây chỉ là biện pháp được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định, không phải mọi khoản thuế cũ đều đương nhiên dẫn đến việc hạn chế xuất cảnh. Vì vậy, cơ quan quản lý cần bảo đảm khoản nợ được đối chiếu chính xác, thông báo đầy đủ và có cơ chế xử lý kịp thời khi phát hiện sai sót; đồng thời, người dân và doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra tình trạng mã số thuế và các nghĩa vụ còn tồn đọng, nhất là với những trường hợp từng đứng tên hộ kinh doanh hoặc làm người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã ngừng hoạt động.
Luật sư Phúc nhận định một yêu cầu quan trọng trong quá trình hoàn thiện quản lý thuế là xây dựng hệ thống điện tử thống nhất, cho phép người nộp thuế dễ dàng kiểm tra nghĩa vụ thuế và nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh với thông tin được cập nhật kịp thời. Hiệu quả của cải cách thuế, theo ông, không chỉ nằm ở khả năng chống thất thu ngân sách mà còn ở việc hình thành một hệ thống minh bạch, công bằng và dễ tuân thủ, qua đó giúp người dân và doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý.
Qua lần trao đổi với The Straits Times, HM&P tiếp tục chia sẻ góc nhìn chuyên môn về những thay đổi đáng chú ý trong quản lý thuế và môi trường kinh doanh tại Việt Nam. Việc tham gia trao đổi với truyền thông quốc tế cũng là dịp để HM&P góp phần làm rõ hơn các vấn đề doanh nghiệp và người nộp thuế đang quan tâm, đồng thời kết nối những chuyển động của chính sách trong nước với sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế.
Xem thêm:
Straitstimes: Old records, new troubles: Vietnam’s tax clean-up catches taxpayers off guard
Asianews: Old records, new troubles: Vietnam’s tax clean-up catches taxpayers off guard
