Công ty đại chúng bối rối trong việc công bố bản án/quyết định của Tòa

Việc công bố thông tin của các công ty đại chúng tại Việt Nam được thực hiện theo các quy định tại Thông tư số 96/2020/TT-BTC hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán ngày 16/11/2020 của Bộ Tài chính[1]. Bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa cũng là một loại thông tin bắt buộc doanh nghiệp công bố theo quy định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các doanh nghiệp niêm yết có những cách hiểu và áp dụng khác nhau đối với quy định này, dẫn đến sự không thống nhất trong cách thức công bố thông tin.

Hình ảnh Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội. Nguồn Tạp chí Tòa án Nhân dân

Quy định về công bố bản án, quyết định của Tòa án

Theo điểm o, khoản 1, Điều 11 Thông tư số 96/2020/TT-BTC, các công ty đại chúng bắt buộc phải công bố thông tin bất thường trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án liên quan đến hoạt động của công ty. Quy định này không phân biệt mức độ ảnh hưởng của bản án hay quyết định đến hoạt động kinh doanh, tài chính, hay quyền lợi của cổ đông. Ngoài ra, điểm r, khoản 1, Điều 11 cũng yêu cầu công bố thông tin bổ sung nếu bản án hoặc quyết định gây ra các hệ quả trọng yếu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc tình hình quản trị của công ty.

Mặc dù quy định trên dường như rõ ràng, cách diễn giải và thực hiện của các doanh nghiệp niêm yết lại rất đa dạng. Một số doanh nghiệp hiểu rằng họ phải công bố toàn bộ nội dung bản án, trong khi một số khác chỉ công bố tóm tắt thông tin liên quan. Trong khi đó, một số doanh nghiệp “cẩn trọng” hơn khi công bố bản cả bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật. Sự không thống nhất này đã dẫn đến nhiều cách công bố thông tin khác nhau trong thực tiễn của doanh nghiệp.

Các cách hiểu khác nhau của công ty đại chúng

Công bố toàn bộ bản án, quyết định hay chỉ tóm lượt nội dung bản án

Một số doanh nghiệp cho rằng quy định yêu cầu công bố "bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật" đồng nghĩa với việc phải công bố toàn bộ nội dung của bản án hoặc quyết định. Cách hiểu này xuất phát từ việc diễn giải từ ngữ "bản án" và "quyết định" theo nghĩa đen, tức là toàn bộ văn bản có giá trị pháp lý được Tòa án ban hành. Do đó, với cách hiểu này, doanh nghiệp thường tải toàn bộ bản án hoặc quyết định lên hệ thống công bố thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán hoặc trang web của công ty[2].

Tuy nhiên, cách tiếp cận này có thể gây ra một số vấn đề. Thứ nhất, bản án hoặc quyết định của Tòa án thường chứa đựng thông tin chi tiết, bao gồm cả thông tin nhạy cảm như dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh, hoặc các chi tiết có thể ảnh hưởng đến danh tiếng của công ty. Việc công bố toàn bộ nội dung có thể vi phạm các quy định về bảo vệ thông tin cá nhân hoặc gây bất lợi cho công ty trong các tranh chấp pháp lý khác. Thứ hai, khối lượng thông tin lớn từ các bản án có thể làm khó cổ đông và nhà đầu tư trong việc nắm bắt những nội dung quan trọng, đặc biệt khi công ty tham gia nhiều vụ kiện tụng.

Ngược lại, một số doanh nghiệp cho rằng quy định chỉ yêu cầu công bố "thông tin" liên quan đến bản án hoặc quyết định mà không phải công bố toàn bộ văn bản. Theo cách hiểu này, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp một bản tóm tắt, bao gồm các thông tin chính như nội dung vụ việc, phán quyết của Tòa án, và tác động (nếu có) đến hoạt động của công ty[3]. Cách tiếp cận này được cho là giúp tiết kiệm thời gian, giảm thiểu rủi ro pháp lý liên quan đến việc công bố thông tin nhạy cảm, đồng thời giúp cổ đông và nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận các thông tin cốt lõi.

Tuy nhiên, cách làm này cũng có hạn chế. Việc tóm tắt thông tin có thể dẫn đến thiếu minh bạch nếu doanh nghiệp cố tình lược bỏ các chi tiết quan trọng. Ngoài ra, không có hướng dẫn cụ thể về mức độ chi tiết của bản tóm tắt, dẫn đến sự không đồng nhất giữa các doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp có thể chỉ công bố những thông tin mang tính hình thức, trong khi các chi tiết liên quan đến tác động tài chính hoặc pháp lý bị bỏ qua.

Có phải chỉ cần công bố các bản án, quyết định có ảnh hưởng trọng yếu?

Một cách hiểu khác phổ biến là doanh nghiệp chỉ cần công bố các bản án hoặc quyết định có ảnh hưởng trọng yếu đến hoạt động kinh doanh, tài chính, hoặc quyền lợi của cổ đông. Cách hiểu này dựa trên logic rằng các vụ kiện tụng nhỏ, chẳng hạn như tranh chấp hợp đồng với khách hàng hoặc tranh chấp thuê mặt bằng, thường không có tác động đáng kể và do đó không cần thiết phải công bố. Những doanh nghiệp này thường viện dẫn điểm r, khoản 1, Điều 11 để biện minh rằng chỉ các sự kiện "có ảnh hưởng lớn" mới phải công bố[4].

Tuy nhiên, cách tiếp cận này mâu thuẫn trực tiếp với quy định tại điểm o, khoản 1, Điều 11, vốn không phân biệt mức độ ảnh hưởng của bản án hoặc quyết định. Việc tự ý lựa chọn công bố chỉ các bản án trọng yếu có thể khiến doanh nghiệp vi phạm quy định pháp luật, dẫn đến rủi ro bị xử phạt hoặc mất lòng tin từ cổ đông và nhà đầu tư[5].

Có cần phải công bố phán quyết hoặc quyết định trọng tài?

Một vấn đề gây tranh cãi khác là liệu các phán quyết hoặc quyết định trọng tài có thuộc phạm vi công bố theo Thông tư số 96/2020/TT-BTC hay không. Một số doanh nghiệp cho rằng, quy định không yêu cầu nên các phán quyết trọng tài không cần phải công bố. Ngược lại, một số doanh nghiệp khác cho rằng phán quyết trọng tài, đặc biệt là những phán quyết đã được Tòa án công nhận và cho thi hành, nên được coi là tương đương với quyết định của Tòa án và cần được công bố[6]. Sự thiếu rõ ràng trong quy định pháp luật đã dẫn đến sự không thống nhất trong cách xử lý các phán quyết trọng tài, làm gia tăng sự bất định trong thực tiễn.

CIC Group (CKG) bị xử phạt vì vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin. Nguồn: Tin nhanh Chứng khoán

Hướng gỡ vướng cho doanh nghiệp

Thực tế tại Việt Nam cho thấy, các doanh nghiệp niêm yết áp dụng những cách tiếp cận rất khác nhau trong việc công bố thông tin bản án và quyết định của Tòa án. Một số doanh nghiệp lớn, đặc biệt là những doanh nghiệp có bộ phận pháp chế chuyên nghiệp, thường tuân thủ nghiêm ngặt quy định và công bố toàn bộ hoặc tóm tắt các bản án, quyết định. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ hơn, hoặc những doanh nghiệp có số lượng vụ kiện tụng lớn như ngân hàng, thường có xu hướng công bố thông tin một cách chọn lọc hoặc thậm chí bỏ qua một số bản án, quyết định không được coi là trọng yếu. Để giúp công ty đại chúng có thể tuân thủ tốt đối với việc công bố trong lĩnh vực này, cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần tìm giải pháp hiệu quả để giải quyết vướng mắc.

Thứ nhất, nên sớm ban hành hướng dẫn chi tiết đối với thủ tục này

Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nên ban hành hướng dẫn cụ thể về cách thức công bố thông tin bản án, quyết định, bao gồm việc làm rõ phạm vi áp dụng đối với các phán quyết trọng tài và những ngoại lệ. Hướng dẫn này cần quy định rõ mức độ chi tiết của thông tin cần công bố (toàn bộ bản án hay tóm tắt) và các tiêu chí để xác định tính trọng yếu của bản án, quyết định hay phán quyết đối với hoạt động của doanh nghiệp. Chúng tôi cho rằng việc công bố bản án/quyết định của Tòa án hay phán quyết trọng tài chỉ thực hiện đối với những bản án/quyết định/phán quyết có ảnh hưởng trọng yếu tới hoạt động doanh nghiệp. Đối với những bản án/quyết định/phán quyết thông thường và/hoặc diễn ra thường xuyên trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nên được miễn công bố. Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với xu hướng và yêu cầu của các quốc gia trên thế giới.

Thứ hai, doanh nghiệp nên tăng cường đào tạo đối với người phụ trách công bố thông tin

Các doanh nghiệp đại chúng cần được đào tạo và tiến hành đào tạo cho nhân sự phụ trách về quy định công bố thông tin. Điều này giúp đảm bảo rằng các doanh nghiệp hiểu rõ nghĩa vụ pháp lý của mình và áp dụng chúng trên thực tiễn một cách thống nhất, đầy đủ.

Thứ ba, tăng cường hậu kiểm từ cơ quan quản lý

Cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát việc tuân thủ quy định công bố thông tin và áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với các doanh nghiệp không tuân thủ và tuân thủ không đầy đủ[7]. Việc này là một yếu tố giúp thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên hiện đại, tiệm cận với chuẩn mực quốc tế.

Việc công bố thông tin bản án, quyết định của Tòa án là một yêu cầu quan trọng nhằm đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của cổ đông, nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng quy định này giữa các doanh nghiệp niêm yết đã tạo ra những thách thức lớn trong thực tiễn tuân thủ của doanh nghiệp. Giải quyết vấn đề này không khó nhưng cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong việc ban hành hướng dẫn chi tiết, nâng cao nhận thức tuân thủ của doanh nghiệp đại chúng trong việc công bố thông tin.

Luật sư Nguyễn Văn Phúc

Công ty Luật TNHH HM&P

Xem thêm: Lúng túng trong công bố bản án, quyết định của tòa